Emeklilik sistemiyle ilgili tartışmalar yeniden alevlendi. Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi sonrası milyonlarca kişinin gözü bu kez “kademeli emeklilik” beklentisine çevrildi. Ancak uzmanlar, bu iki sistemin sık sık karıştırıldığını ve beklentilerin gerçekçi olmayabileceğini söylüyor.
Muhammed Bayram, kademeli emekliliğin EYT ile aynı kapsamda değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor.
EYT düzenlemesi, prim gününü dolduran kişilere yaş şartı olmadan emeklilik hakkı tanımıştı. Ancak kademeli emeklilikte böyle bir durum söz konusu değil. Bayram’a göre bu sistem, mevcut kuralların esnetilmesi anlamına geliyor ancak doğrudan erken emeklilik sağlamıyor.
Kademeli emeklilik talebinin merkezinde, EYT kapsamını çok küçük farklarla kaçıran çalışanlar bulunuyor.
Bir gün
Bir ay
Birkaç yıl
gibi farklarla sistem dışında kalan milyonlarca kişi, daha erken emeklilik için yeni bir düzenleme bekliyor. Ancak şu an için bu talebi destekleyen somut bir yasal çalışma bulunmuyor.
Bu gruptaki çalışanların en büyük sorunu, prim gün sayılarını tamamlamış olmalarına rağmen yaş şartına takılmaları.
Bayram, EYT sürecinde sonradan getirilen yaş kriterinin pek çok kişinin planlarını değiştirdiğini hatırlatırken, kademeli emeklilikte ise baştan belirlenen şartların geçerli olduğunu belirtiyor.
Uzman isim, emeklilik sürecini bekleyenler için önemli tavsiyelerde bulunuyor:
Doğum ve askerlik borçlanmaları erkenden yapılmalı
Prim ve yaş şartı tamamlanır tamamlanmaz emeklilik başvurusu geciktirilmemeli
Emeklilik yılı maaşı doğrudan etkiliyor
Özellikle son yıllarda emekli olanların, sonraki yıllara göre daha yüksek maaş alabildiğine dikkat çekiliyor.
Bayram’a göre kademeli emeklilik tartışması, aslında tüm emeklilik sisteminin yeniden ele alınması anlamına geliyor. Ancak bu süreçte erken emeklilik uygulamalarının yaygınlaştırılmasının bütçe dengeleri açısından risk oluşturabileceği ifade ediliyor.
Staj ve çıraklık sürelerinin sisteme dahil edilmesi gibi başlıkların da çözümün bir parçası olabileceği değerlendiriliyor.
